ေမာင္တူးမိုင္

Tu Mai ပထမဦးဆံုး ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအေျခအေနနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ၿပီးေျပာခ်င္တယ္။ ဒီ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာက်ေတာ့ ၁၈ ႏွစ္ ေအာက္ဆိုရင္ အမ်ားအားျဖင့္ ေက်ာင္းမၿပီးေသးတဲ့ အရြယ္ေပါ့ေနာ္။ တခ်ိဳ႕ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဆယ္တန္းေအာင္ၿပီးခါစ တကၠသိုလ္တက္မယ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားဘ၀ပဲ ရွိေသးေတာေပါ့။ အဲ့ဒီက်ေတာ့ ပညာလည္း မၿပီးေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတုိ႔အေနနဲ႔က ဆႏၵရွိလို႔ ေယာက်္ား၊ မိန္းမ ယူၾကတယ္ဆိုေပမယ့္ မိသားစုတစ္ခုတည္ေဆာက္ဖို႔ ဆိုလို႔ရွိရင္ သူတို႔ဆီမွာ ခြန္အား မရွိေသးဘူူး။ ဦးမေဆာင္ႏိုင္ေသးဘူး။ ဘာလို႔ဆို ဒီျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စံႏႈန္းအရဆိုရင္ လူငယ္က ၁၈ မေျပာနဲ႔ ၂၀ ေတာင္မွ အလုပ္လက္မဲ့ေတြက အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ဒီအလုပ္လက္မဲ့ေတြကို ဖြင့္ေပးလိုက္မယ္ဆိုရင္ ရေတာ့ရတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔အေနနဲ႔ဆိုရင္ အိမ္ေထာင္ေရးကို ေကာင္းေကာင္း ဦးေဆာင္ႏိုင္မွာ မဟုတ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ အဲ့ဒါလည္း တစ္ခ်က္ စိုးရိမ္ရတယ္။ ၿပီးေတာ့့ ၁၈ ႏွစ္ ေက်ာ္ေက်ာ္ေလးေတြဆိုလည္း စိတ္ကစားတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သူတို႔ကို ဒီတိုင္း အိမ္ေထာင္ျပဳခြင့္ ေပးလိုက္တယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ တရား၀င္လက္ထပ္ခြင့္ ေပးလိုက္တယ္ဆိုရင္…ဥပမာသူတို႔က ယူၾကၿပီ ေနာက္ ၂၀ ပဲျဖစ္ျဖစ္္ ၂၅၊ ၂၆ စသျဖင့္ အဲ့ဒီလို အသက္အရြယ္မွာ သူတို႔ တကယ္ႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ တစ္ေယာက္ ေယာက္မ်ား ထပ္ေပၚလာလို႔ရွိရင္ သူတို႔က အသက္ငယ္ေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ စိတ္ကေျပာင္းေသးတဲ့ အခ်ိန္ရွိေသးတဲ့ အခါက်ေတာ့ သူတို႔ကို တရား၀င္လက္ထပ္ခြင့္ ျပဳလိုက္တာက ကြၽန္ေတာ့္အျမင္အရ အိမ္ေထာင္ေရးကို မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္ေစတယ္ဆိုတဲ့အပိုင္း ေတြ႕တယ္။ ၿပီးရင္ ေနာက္တစ္ခ်က္က ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ေပးသင့္တယ္။ သူတို႔က အိမ္ေထာင္ျပဳတာ၊ မျပဳတာအပထား ခ်စ္လို႔၊ ႀကိဳက္လို႔ တကယ္ယူတဲ့ အခါက်ေတာ့ သူတို႔ကို မယူနဲ႔လို႔တားလို႔မရဘူး။ အဲ့အခါက်ေတာ့ လူ႔အခြင့္အရးအရဆိုရင္ေတာ့ ေပးသင့္တာ မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လက္ရွိ အေျခအေနနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ့္အျမင္အရေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဒါက ေတာ္ေတာ္ခက္တယ္။ အိမ္ေထာင္ေရးအေျခအေနကလည္း မတည္မၿငိမ္အရမ္းရွိလာႏိုင္တယ္။ ၿပီးရင္ စီးပြားေရးမွာလည္း သူတို႔က ဦးေဆာင္ၿပီးလုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာက ႏႈန္းထားအရမ္းနည္းတယ္။ က်န္းမာေရးပိုင္းေရာ၊ ပညာေရး ပိုင္းေရာ၊ စီးပြားေရးပိုင္းေရာ အားလံုးၿခံဳၿပီးေျပာရမယ္ဆိုရင္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ေတြကို လက္ထပ္ခြင့္ ေပးလုိက္တာက ႏိုင္ငံတကာအေနနဲ႔ ေပးသင့္တာမွန္ေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ အျမင္က အိမ္ေထာင္ေရးကို ပိုၿပီးမွ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ေစတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ သုေသတန ျပဳခ်က္အရေပါ့ေနာ္ အခု ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ထပ္မႈျဖစ္ပြားေနတာက ၁၆ရာခုိင္ႏႈန္းပဲ ရွိတယ္။  အဲ့ဒီ ၁၆ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုပဲ ၾကည့္ၿပီးမွ လုပ္မယ္ဆိုရင္လည္း မေကာင္းတဲ့ဘက္ကို ပိုၿပီးမွ ျဖစ္ေစတယ္ေပါ့။ ခုနကေျပာသလို အိမ္ေထာင္ေရးမတည္ၿငိမ္မႈေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့။

 

ေဒၚ  G ထြယ္ဆိုင္းမိုင္
ေဒသဆိုင္ရာညိႇႏိႈင္းေရးမွဴး (Equality Myanmar – Regional Coordinator)

၁၈ႏွစ္ျပည့္မွ လက္ထပ္ထိမ္းျမားခြင့္ရမယ္လို႔ ဥပေဒမွာ ေဖာ္ျပထားတယ္ေပါ့ေနာ္၊ အဲ့ဒါကို ျပင္ဆင္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္ ဓေလ့ထံုးတမ္းမ်ားတြင္သတ္မွတ္ထားသည့္အတိုင္း ျဖစ္ရမည္ဆိုၿပီး ျပန္ျပင္ဆင္လိုက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ ၁၈ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြက ထိမ္းျမားလို႔ ရတယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒေဘာင္ေရာက္သြားတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲ့အခါက်ေတာ့ ကြၽန္မတို႔က ကေလးသူငယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥရပ္ကို အထူးျပဳၿပီး ထိန္းထားဖို႔လိုအပ္တယ္။ ၁၈ႏွစ္ေအာက္ ေတြက ကေလးျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး အစက ဥပေဒထဲမွာ ေဖာ္ျပထားၿပီးသား၊ ရွိၿပီးသားေပါ့ေနာ္။ အဲ့အခါမွာ ၁၈ႏွစ္ေအာက္ ေတြကို လက္ထပ္ ထိမ္းျမားခြင့္ ျပဳတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ပဲ ဒီဟာက ျဖစ္သြားၿပီးေတာ့ ဓေလ့ထံုးတမ္းဥပေဒဆိုၿပီ ေျပာထားတာကို။  ဓေလ့ထံုးတမ္းဥပေဒအရ အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဓေလ့ထံုးတမ္းဥပေဒဆိုရင္ ကြၽန္မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူမ်ိဳးေပါင္းစံုရွိတယ္။ ဓေလ့ထံုးတမ္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အမ်ားစုက ခိုင္ခိုင္မာမာ ေရးဆြဲတဲ့ ဥပေဒေတြကလည္း နည္းေနေသးတယ္။ ဆိုေတာ့ ကေလးသူငယ္ေတြကို အကာအကြယ္ မေပးတဲ့ ဓေလ့ထံုးတမ္းဥပေဒေတြက မ်ားတယ္။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ အဓိကျဖစ္တဲ့ ဒီျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ တည္ဆဲ ဥပေဒက ကေလးသူငယ္ေတြကို အထူးကာကြယ္ေပးဖို႔ လိုတယ္။ အခုဒီ ျပန္လည္ျပင္ဆင္လိုက္တဲ့ ေနရာမွာက ဓေလ့ထံုးတမ္းဥပေဒေတြကိုေပါ့ေနာ္ သြားၿပီးအသားေပးလိုက္တဲ့ အခါမွာ ကေလးသူငယ္ ေတြကို ကာကြယ္ေပးရမယ့္အစား၊ ထိခိုက္ဆံုး႐ႈံးမႈကို လမ္းဖြင့္ေပးသလို ျဖစ္သြားတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ကြၽန္မကေတာ့ ဒီဟာကို လႊတ္ေတာ္ကေနျပန္လည္ ျပင္ဆင္စဥ္းစားေပးဖို႔ အတြက္ကေတာ့ လိုအပ္တယ္လို႔ ကြၽန္မကေတာ့ အႀကံေပးခ်င္တာေပါ့။ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးအရ အသက္မျပည့္ေသးတဲ့ ကေလး တစ္ေယာက္က ကိုယ္၀န္ေဆာင္တယ္၊ အိမ္ေထာင္ရွင္မတစ္ေယာက္ျဖစ္သြားၿပီဆိုရင္ တာ၀န္ကမ်ားလာၿပီ ေပါ့ေနာ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ သားသမီးကို ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ မရင့္က်က္ေသးတဲ့၊ မျပည့္စံုေသးတဲ့ သူက ကိုယ့္ရဲ႕ ေမြးလာမယ့္ သားသမီးရဲ႕ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဂ႐ုစိုက္မႈကို ဘယ္လို တာ၀န္ယူႏိုင္မွာလဲ ေပါ့ေနာ္။ အဲ့ဒီမွာတင္ စၿပီးေတာ့ ကြၽန္မတို႔ စဥ္းစားစရာေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္လာၿပီ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က မုဒိမ္းက်င့္တဲ့ ကိစၥေတြေပါ့ေနာ္ ကေလးသူငယ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္ေပၚေစႏိုင္တယ္ေပါ့။ က်န္းမာေရးအရဆုိရင္ စိတ္ခံစားမႈကလည္း အေရးႀကီးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ျပင္ပဒဏ္ရာ၊ အျပင္ကလူေတြၾကည့္လို႔ရွိရင္ေတာ့ ျမင္မွာမဟုတ္ဘူး။ ဒီ ၁၈ႏွစ္ေအာက္အမ်ိဳးသမီး/သား ျဖစ္ျဖစ္ အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေပါ့ေနာ္ အိမ္ေထာင္တြင္းမွာ ဘယ္သူမွ မသိဘဲနဲ႔ မသိမသာ ႏွိပ္စက္ခံေနရတာကို ဘယ္သူေတြကေရာ ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္မွာလဲေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ က်န္းမာေရးအရ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ ပိုၿပီးထိလြယ္ရွလြယ္ျဖစ္သြားမယ္။ ပညာေရးအရဆိုရင္လည္း ေက်ာင္းတက္မယ့္ အခြင့္အလမ္း အရမ္းနည္းသြားမယ္။ စီးပြားေရးအရဆိုရင္ ပိုေတာင္ဆိုးေသးတယ္…။ စီးပြားရွာဖို႔ မေျပာနဲ႔ ပညာေရးေတာင္ အကုန္မၿပီးေသးဘူး။ အဘက္ဘက္ကေနၿပီးေတာ့ အားနည္းလာမယ္ လို႔ ျမင္မိပါတယ္။

 

ေမာင္လိုင္ဇင္ထြန္း(အသက္-၁၈ႏွစ္)
အဂၤလိပ္စာ-ပထမႏွစ္ ဂုဏ္ထူးတန္း

ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔ ဒီျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အသက္၁၈ႏွစ္ေအာက္ကို လက္ထပ္ထိမ္းျမားခြင့္ေပးတာကို တားျမစ္ခ်င္ပါတယ္။ ဘာလို႔ဆို ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံက ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံ ျဖစ္တယ္။ ပညာတတ္ လူတန္းစားေတြ အမ်ားႀကီးလိုေသးတယ္။ ဒီ ၁၈ ႏွစ္ဆိုတဲ့ အသက္အရြယ္က ကြၽန္ေတာ္တို႔အတြက္ ပညာေရးကို သင္ယူဖို႔အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ဒီလက္ထပ္တာေတြကို ဦးစားေပးေနမယ္ဆိုရင္ ဒီကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္ အရမ္းကို ေနာက္က်သြားမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

 

ေဒါက္တာ ေခါင္ေနာ

ဆရာမကေတာ့ က်န္းမာေရးအရဆိုရင္ေတာ့ ပံုမွန္အားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္အိမ္ေထာင္ျပဳဖို႔ အေကာင္းဆံုး အသက္အရြယ္ကို  တစ္ကမၻာလံုးသတ္မွတ္ထားတာကေတာ့ ၂၆ ႏွစ္ ဆိုၿပီး မွတ္သား ဖူးတယ္။ ကိုယ္ခႏၶာကိုယ္အပိုင္း၊  အသိဉာဏ္ပညာပိုင္းအားလံုး အဆင္သင့္ ျဖစ္တယ္ေပါ့။ အိမ္ေထာင္ ျပဳလို႔ ကေလးေမြးတဲ့အပိုင္းမွာေတာ့ ၂၀ေက်ာ္မွပဲ သင့္ေတာ္ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္အပိုင္း ရွိသလို ေမြးလာမယ့္ ကေလးကို ေစာင့္ေရွာက္ရမယ္။ အာဟာရျဖည့္တင္းရမယ့္ အပိုင္းေတြရွိမယ္။ မိခင္အေနနဲ႔ေကာ အိမ္ေထာင္ရွင္အမ်ိဳးသမီးအေနနဲ႔သိသင့္တဲ့ အခ်က္(ေဆာင္ရန္/ေရွာင္ရန္)ေတြကို လံုေလာက္စြာ မသိခဲ့ရင္ ကိုယ္တိုင္ေကာ ကေလးအတြက္ပါ စိတ္ခ်လံုၿခံဳမႈရာႏႈန္း နည္းမွာျဖစ္ပါတယ္။ Next Generation အေနနဲ႔   ကေလးက ကေလးကို ျပဳစုရသလိုျဖစ္ေနမွာေပါ့။   သူကိုယ္တိုင္ေရာ ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔လိုသလို ကေလးကိုလည္း ေစာင့္ေရွာက္ေပးရေတာ့မယ္။

အဲဒီအခါက်ေတာ့ ရာႏႈန္းျပည့္ေတာ့ ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မွာမဟုတ္ဘူးေလ။ ဆိုးက်ိဳးေတြက အဲ့ဒါေတြရွိမယ္။ အေတြ႕အႀကံဳရွိတဲ့ မိသားစု ပတ္၀န္းက်င္ကေန အမ်ားႀကီး ကူညီပံ့ပိုးမႈလိုပါတယ္။  ၿပီးရင္ ဆရာမရဲ႕ အျမင္အားျဖင့္ေတာ့ အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္ဆိုတာကို ဥပေဒျပ႒ာန္းမႈဆိုတဲ့ အခ်က္ထက္ အိမ္ေထာင္ျပဳမယ္ ဆိုရင္ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ေသေသခ်ာခ်ာ ဆံုးျဖတ္ၿပီး ဘယ္သူ႔ရဲ႕လႊမ္းမိုးမႈမွ မပါဘဲ ေရြးခ်ယ္မယ္ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္မယ္လို႔ ျမင္မိပါတယ္။ ၿပီးရင္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္လည္း ဟုတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အရမ္းကို ဉာဏ္ပညာျပည့္၀ၿပီး၊ အေတြ႕အႀကံဳရွိတဲ့သူ၊ ေဘးကေန အရမ္းပံ့ပိုးတယ္၊ မိသားစုကလည္း သေဘာတူၾကည္ျဖဴတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ တစ္မ်ိဳးေပါ့ေလ။ အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္ဆိုတာ လြယ္လြယ္နဲ႔ျပဳလို႔ မရဘူးေလ။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ျဖစ္ၿပီးမွပဲ ျပဳတာက အေကာင္းဆံုးလို႔ ဆရာမကေတာ့ျမင္တာပဲ။

 

ေဒၚေခၚမာ၀ူ
ေဆာ့ေလာ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္

လက္ထပ္ခြင့္ျပဳလိုက္တာကေတာ့ လံုး၀သေဘာမက်ဘူးေပါ့ေနာ္။ လံုး၀မျဖစ္သင့္ေသးဘူးလို႔ေတာ့ ထင္တာပဲ။ ဘာလို႔ဆို ကြၽန္မတို႔ ႏိုင္ငံဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကလည္း အရမ္းနည္းေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ အမ်ိဳးမ်ိဳးေပါ့။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ၁၈ႏွစ္ေအာက္ကို လက္ထပ္ခြင့္မျပဳသင့္တဲ့အေၾကာင္းကို ေျပာခ်င္တာေပါ့။ လူမႈေရးအရေရာ၊ ဘာသာေရးအရေရာ၊ ၿပီးေတာ့ ပညာေရးအရေရာ ဒီ ၁၈ ႏွစ္ ေအာက္ကို လက္ထပ္ခြင့္ေပးလိုက္မယ္ဆိုရင္ ကြၽန္မတို႔ႏိုင္ငံက အရမ္းႀကီး ပိုၿပီးေတာ့ အခက္အခဲမ်ားစြာ ျပန္ၿပီးေတာ့ ႀကံဳေတြ႕ရႏိုင္တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆို ကြၽန္မတို႔ႏိုင္ငံက အထူးသျဖင့္ ပညာေရးက ေတာင္ေပၚေဒသမ်ားတယ္။ ေတာင္ေပၚ ေဒသေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္ေနတယ္ ေလာေလာဆယ္မွာ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ေတာင္ေပၚေဒသေတြမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၇ ႏွစ္ေနမွ ေက်ာင္းေနရတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ၁၇-၁၈ေလာက္မွ ဆယ္တန္းေအာင္တာမ်ားတာကို။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ကို လက္ထပ္ခြင့္ျပဳလိုက္မယ္ဆိုရင္ ပညာေရးမွာလည္း ေတာ္ေတာ္ေလး ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ စီးပြားေရးအရေျပာမယ္ဆိုရင္လည္း ၁၈ႏွစ္ေအာက္မွာ ဘာစီးပြားေရးမွလည္း မလုပ္တတ္ေသးတာ။ မိဘရဲ႕ မွီခိုမႈေအာက္မွာပဲ ရွိေသးတာျဖစ္တဲ့ အတြက္ မျဖစ္သင့္ေသးဘူးလို႔ ျမင္တယ္။ လူမႈေရးအရဆိုရင္လည္း သူဘာမွမလုပ္ေသးဘူး၊ နားမလည္ ေသးဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ လံုး၀ကို ခြင့္မျပဳသင့္ေသးဘူးလို႔ထင္တာေပါ့။

Benadeth ေမးျမန္းသည္။